In Nederland anno 2026 zijn Inspecteurs van de Belastingdienst actief die Inkomstenbelasting heffen volgens het “bronnen stelsel”. Dit stelsel is niet wettelijk. Het Gerechtshof Amsterdam stelt 17 januari 2023 voorts in de niet gepubliceerde uitspraak dat de Drie Vereisten “zijn gebaseerd op jurisprudentie van de Hoge Raad waarin is vastgesteld aan welke vereisten moet worden voldaan wil sprake zijn van een bron van inkomen”. “Bron van inkomen” is geen fiscale term.  

Tevens heeft het Gerechtshof Amsterdam 17 januari 2023 ongemotiveerd gesteld dat een en ander niet maakt dat het stellen van de Drie Vereisten in strijd is met de Grondwet (artikel 104) of enige andere bepaling van nationaal (artikel 11 Wet algemene bepalingen) of internationaal recht. (Handvest EU, artikel 1 protocol EVRM)  Wat natuurlijk een beetje gek is. De volgende twee citaten uit de Memorie van Toelichting bij de Wet Inkomstenbelasting 2001 zijn hierbij van belang: 

• In het wetsvoorstel is, evenmin als in de Wet op de inkomstenbelasting 1964, een omschrijving van het begrip «onderneming» opgenomen. In de jurisprudentie is voor de uitleg van dit begrip aansluiting gezocht bij de in de bedrijfseconomie gebruikelijke omschrijving dat een onderneming een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid is waarmee wordt beoogd door deelneming aan het maatschappelijke productieproces winst te behalen ….... Wij geven er daarom vooralsnog de voorkeur aan de afbakening van het begrip onderneming primair aan de jurisprudentie over te laten. 

En in verband met  “overige werkzaamheden”

• Daarnaast gaat het om belastingplichtigen die met winst vergelijkbare inkomsten genieten, maar niet als ondernemer worden aangemerkt omdat ze niet voldoen aan de eisen die worden gesteld aan het drijven van een onderneming. Dit is onder meer het geval als er geen sprake is van een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid waaruit het inkomen wordt verkregen, terwijl wel sprake is van een bron van inkomen en arbeid is verricht die normaal vermogensbeheer te boven gaat. 

De rechtspraak is niet bevoegd voldoening aan de Drie Vereisten als eis te stellen wil sprake zijn van een bron van inkomen omdat dit door de wetgever niet is gedelegeerd aan de rechtspraak. De rechtspraak is door de wetgever belast met het beantwoorden van de vraag of in het individuele geval sprake is van een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid waarmee wordt beoogd winst te behalen door deelneming aan het maatschappelijke productieproces. En of is voldaan aan het urencriterium en de eis van de rechtstreekse verbondenheid voor verbintenissen van de onderneming. Is hieraan voldaan dan is er sprake van een onderneming. Is hieraan niet voldaan dan kan er sprake zijn van een werkzaamheid.

De Wet Inkomstenbelasting 2001 introduceert een gesloten systeem van drie inkomensboxen met elk een eigen tarief (boxenstelsel). Tussen deze boxen kan geen verrekening plaatsvinden; negatieve inkomsten in een box kunnen uitsluitend met positieve inkomsten binnen diezelfde box worden gecompenseerd. Om te kunnen spreken van een belastingplichtige in Box 1 bij een betrokkene die geen ondernemer en niet in loondienst is (overige werkzaamheden) moet volgens de wetgever zijn voldaan aan de voorwaarde dat het geldelijk voordeel naar maatschappelijke opvattingen redelijkerwijs (objectief) kan worden verwacht. Voorts dient dit voordeel te zijn beoogd. Dat zijn twéé vereisten.

 Wordt vervolgd.